Kenya’da yabani fillerin tarım arazilerine girerek mahsullere zarar vermesini önlemek amacıyla geliştirilen arı kovanı çiti yöntemi, hem insan-yaban hayatı çatışmasını çözdü hem de çiftçiler için yeni bir gelir kapısı oluşturdu. Biyolog Lucy King tarafından geliştirilen projede, arazi sınırlarına yerleştirilen 365 canlı arı kovanı sayesinde filler tarlalardan uzak tutuldu.
BİYOLOJİK BARIYER NASIL ÇALIŞIYOR?
Çiftlik sınırlarına 10 metre aralıklarla yerleştirilen ve birbirine tellerle bağlanan kovanlar, fillerin tele temas etmesiyle sallanıyor. Kovanların sallanması üzerine dışarı çıkan arıların çıkardığı ses ve sokma riski, fillerin bölgeden uzaklaşmasını sağlıyor. Dokuz yıllık araştırma sonuçlarına göre bu sistem, tarlaya yaklaşan fillerin %86’sını geri çevirmeyi başardı.
GELENEKSEL YÖNTEMLER NEDEN YETERSİZ KALDI?
Sert derileri ve cüsseleri nedeniyle elektrikli çitleri, hendekleri ve sesli alarmları aşmayı başaran filler, göz ve hortum gibi hassas bölgelerine yönelik arı sokması riskine karşı doğal bir kaçınma davranışı sergiliyor. Derin hendeklerin ve maliyetli çitlerin yetersiz kaldığı alanlarda arı kovanları, düşük maliyetli ve sürdürülebilir bir koruma yöntemi sunuyor.
SİSTEM ÇİFTÇİLERE HANGİ FAYDALARI SAĞLIYOR?
Kurulan 365 kovanlık sistem, tarlaları korumanın yanı sıra çiftçilere yılda yaklaşık bir ton bal üretimi imkanı tanıdı. Üretilen balın satılmasıyla çiftçiler ek gelir elde ederken, arıların çevredeki tarım ürünlerini tozlaştırması mahsul verimliliğini de artırdı. Yöntem, Afrika ve Asya’daki diğer tarım bölgelerinde de uygulanmaya başlandı.
